शनिबार राजधानीमा मिलेनियम ट्रेक व्यवस्थापन समितिले आयोजना गरेको ‘मिलेनियम ट्रेक प्रवर्द्धन कार्यक्रम–२०८३’ मा सहभागी पर्यटन क्षेत्रका विज्ञ, व्यवसायी तथा जनप्रतिनिधिहरूले मिलेनियम ट्रेकलाई नेपालको प्रमुख पर्यटन गन्तव्यका रूपमा विकास गर्नुपर्नेमा जोड दिएका हुन्।

कार्यक्रमका प्रमुख अतिथि तथा तनहुँ क्षेत्र नं २ का प्रतिनिधिसभा सदस्य इञ्जिनियर श्रीराम न्यौपाने ले मिलेनियम ट्रेकलाई नेपालको मात्र नभई विश्व पर्यटन बजारको आकर्षणको केन्द्र बनाउन सकिने बताए। उनले तनहुँको छाब्दीदेखि बन्दीपुर हुँदै देवघाटसम्मको पदमार्गलाई आगामी आर्थिक वर्षको बजेटमार्फत साइकलिङ ट्र्याकका रूपमा विकास गर्ने योजना रहेको जानकारी दिँदै त्यसलाई मिलेनियम ट्रेकसँग समेत जोड्न सकिने उल्लेख गरे। पर्यटन प्रवर्द्धनका लागि डिजिटल साक्षरता र गुणस्तरीय इन्टरनेट पहुँचलाई प्राथमिकता दिनुपर्नेमा पनि उनले जोड दिए।

कार्यक्रममा नेपाल पर्यटन बोर्ड पोखरा कार्यालयका प्रमुख मणिराज लामिछाने ले गण्डकी प्रदेशका ११ वटै जिल्लाको पर्यटन प्रवर्द्धनका लागि बोर्ड सक्रिय रहेको बताउँदै अन्य ट्रेकिङ गन्तव्यमा जाने पर्यटकलाई मिलेनियम ट्रेकतर्फ आकर्षित गर्न विशेष रणनीति आवश्यक रहेको बताए।

कार्यक्रमअन्तर्गत आयोजित प्यानल छलफलमा ट्रेकिङ एजेन्सिज एसोसिएसन अफ नेपाल (टान) का अध्यक्ष सागर पाण्डे ले पूर्वाधार विकास, डिजिटल प्रचारप्रसार र आन्तरिक पर्यटन विस्तार गर्न सकिए मिलेनियम ट्रेकको भविष्य निकै उज्ज्वल रहेको बताए। पदमार्गका कतिपय क्षेत्रमा पर्याप्त आवास सुविधा नभएको उल्लेख गर्दै आवश्यकताअनुसार टेन्टमार्फत पनि पर्यटकलाई सेवा दिन सकिने उनको भनाइ थियो। पर्यटन व्यवसायी चन्द्र धर्ती र पोखरा बर्ड सोसाइटी का सचिव हेमन्त ढकाल ले पदमार्गमा रहेका चुनौती र सम्भावनाबारे आफ्ना धारणा राखेका थिए। छलफल कार्यक्रमको सहजीकरण वरिष्ठ पत्रकार अनिता बिन्दु ले गरेकी थिइन्। कार्यक्रममा गण्डकी प्रदेश योजना आयोग का उपाध्यक्ष डा. श्रीकान्त खतिवडा ले मिलेनियम ट्रेकको सम्भावना र विकासका आयाम समेटिएको कार्यपत्र प्रस्तुत गर्दै अक्टोवर देखि अप्रिलसम्म यो ट्रेकमा जानु उपयुक्त रहेको बताए ।

तनहुँको दुलेगौंडादेखि स्याङ्जाको रामबाछासम्म जोडिएको मिलेनियम ट्रेक सन् २००० देखि औपचारिक रूपमा सञ्चालनमा आएको हो। प्रारम्भिक ७२ किलोमिटर दूरी रहेको यो पदमार्गलाई विस्तार गरी ९२ किलोमिटरसम्म पुर्‍याइएको मिलेनियम ट्रेक व्यवस्थापन समितिका महासचिव हर्क गुरुङले जानकारी दिए। दुलेगौंडाको गाछेपानीस्थित रक गार्डेन, च्यवनधाम, ढोरबाराही मन्दिर, ऐतिहासिक ढोर मूलकोट दरबार, रजस्थल, घरेडी, मिलेनियम गुफा, काल्खु, राइपुर, कोल्मा, भैसेगौडा, चन्द्रकोट, गैरीस्वाँहारा, बानेथोक, भञ्ज्याङ, देउपुजे ढुङ्गा, सिङ्गारकोट, बुढाकोट, राम्चे, गहते मनकामना र सुन्तलाबारी हुँदै रामबाछासम्म पुग्ने यो मार्ग प्राकृतिक, धार्मिक तथा सांस्कृतिक सम्पदाले भरिपूर्ण छ।

छ रात सात दिनमा पूरा गर्न सकिने यो पदमार्ग चरा पर्यटनका दृष्टिले पनि महत्वपूर्ण मानिन्छ। यहाँ करिब ३०० प्रजातिका चराहरू पाइन्छन्। विशेषगरी नेपालमा मात्रै पाइने दुर्लभ काँडे भ्याकुर लगायतका चराहरू पदमार्गका विभिन्न स्थानमा सहजै अवलोकन गर्न सकिने भएकाले पक्षीप्रेमी र अनुसन्धानकर्ताका लागि समेत यो क्षेत्र आकर्षक गन्तव्य बनेको छ।

कार्यक्रममा राष्ट्रिय समाचार समिति (रासस) गण्डकी प्रदेश का प्रमुख वासुदेव पौडेल लाई मिलेनियम ट्रेकको प्रवर्द्धनमा योगदान पुर्‍याएको भन्दै सम्मान तथा पुरस्कार प्रदान गरिएको थियो।

मिलेनियम ट्रेक व्यवस्थापन समितिका कार्यवाहक अध्यक्ष नेत्रप्रसाद गुरुङ सहित पर्यटन क्षेत्रका विज्ञ, व्यवसायी तथा विभिन्न निकायका प्रतिनिधिहरूको सहभागिता रहेको उक्त कार्यक्रमलाई नेपाल पर्यटन बोर्ड गण्डकी प्रदेशले प्रवर्द्धन गरेको थियो भने पदमार्ग क्षेत्रभित्र पर्ने विभिन्न स्थानीय तहहरूले सहयोग गरेका थिए। कार्यक्रममा पदमार्ग क्षेत्रका मौलिक सांस्कृतिक पहिचान झल्काउने घाँटु र कौरा नृत्य समेत प्रस्तुत गरिएको थियो।

वातावरण संरक्षण, स्वच्छ ऊर्जा प्रवर्द्धन तथा विद्युतीय सवारीसाधनप्रति जनचेतना अभिवृद्धि गर्ने उद्देश्यले आयोजित उक्त र्‍यालीमा विभिन्न ब्रान्डका विद्युतीय सवारीसाधनहरूको उल्लेखनीय सहभागिता रहेको थियो। र्‍यालीमा AUCWELL, DEEPAL, VOLTS, KAMA, AMPERE, SKYWORTH, FUTURE MOTORS, NAMMI, TIAGO.EV, SUZUKI लगायतका ब्रान्ड सहभागी भएका थिए। कार्यक्रमलाई Times Business–SKYWORTH तथा Nepal Insurance Company Limited ले सहयोग गरेका थिए।

र्‍याली नाडाको सचिवालय टेकुबाट सुरु भई त्रिपुरेश्वर, दरबारमार्ग, नक्साल, गौशाला, तीनकुने, नयाँ बानेश्वर, माइतीघर मण्डला, थापाथली र कुपण्डोल हुँदै ‘द प्लाजा’मा पुगेर समापन गरिएको थियो।

कार्यक्रममा सहभागी ७२ जनालाई नाडाका अध्यक्ष सुरेन्द्रकुमार उप्रेती, पूर्वअध्यक्षद्वय शम्भुप्रसाद दाहाल र कृष्णप्रसाद दुलालले प्रमाणपत्र वितरण गरेका थिए। प्रमाणपत्र वितरण कार्यक्रम नाडाका महासचिव मिलनबाबु मल्लको संयोजनमा सम्पन्न भएको थियो।

र्‍यालीको सम्पूर्ण व्यवस्थापन नाडा केन्द्रीय कार्यसमिति सदस्य तथा वातावरण समितिका सभापति महेश पालको नेतृत्वमा गरिएको थियो। कार्यक्रममा सहभागी संस्था, सहयोगी निकाय तथा सदस्यहरूप्रति नाडाले आभार व्यक्त गर्दै आगामी दिनमा पनि वातावरणमैत्री यातायात प्रवर्द्धनका यस्ता अभियानलाई निरन्तरता दिने जनाएको छ।

नाडाका अनुसार ‘नाडा ग्रीन ड्राइभ २०२६’ ले विद्युतीय सवारीसाधनको प्रयोग विस्तार गर्दै हरित तथा दिगो यातायात प्रणाली निर्माणमा सकारात्मक सन्देश प्रवाह गरेको छ।

बैठकमा नेपालका लागि संयुक्त राष्ट्रसंघीय आवासीय संयोजक लिला पिटर्स याहियाले साइबर अपराध नियन्त्रण, पारदर्शी शासन प्रणाली र सेवा प्रवाहमा प्रविधिको प्रभावकारी उपयोगका विषयमा जोड दिनुभयो । उहाँले सेवा प्रवाहमा देखिएका असमानता तथा प्रविधिको पहुँचसम्बन्धी चुनौतीप्रति चिन्ता व्यक्त गर्नुभयो । साथै महिलाहरू र बालबालिका सामाजिक सञ्जालमार्फत जोखिममा परिरहेको विषयलाई गम्भीरतापूर्वक लिनुपर्ने बताउनुभयो ।

संयुक्त राष्ट्रसंघीय विकास कार्यक्रम (यूएनडीपी) नेपालका आवासीय प्रतिनिधि क्योको योकोसुकाले डिजिटल प्रणालीको विस्तारमा सहकार्य आवश्यक रहेको बताउँदै नागरिक एप, एकीकृत कार्यालय व्यवस्थापन प्रणाली (जीआईओएमएस) तथा हेलो सरकारजस्ता डिजिटल प्रणालीमा भइरहेको सहकार्यलाई थप सुदृढ बनाउनुपर्ने धारणा राख्नुभयो । उहाँले गलत सूचना (मिसइन्फर्मेसन) र दुष्प्रचार (डिसइन्फर्मेसन) नियन्त्रणमा संस्थागत सहकार्य र डिजिटल साक्षरताको आवश्यकतासमेत औंल्याउनुभयो ।

युनेस्कोका नेपाल प्रतिनिधि जाको डु टोइटले नेपालको मिडिया परिदृश्य, पत्रकारको सुरक्षा तथा पेशागत स्वतन्त्रताको विषय उठाउनुभयो । साथै कृत्रिम बौद्धिकता (एआई) र प्रविधिमैत्री सेवा प्रवाहका लागि निजामती कर्मचारीहरूको क्षमता विकासमा संयुक्त पहल आवश्यक रहेको बताउनुभयो ।

विश्व खाद्य कार्यक्रम (डब्लुएफपी) नेपालका प्रतिनिधि तथा कन्ट्री डाइरेक्टर रियाज लोधीले खाद्य सुरक्षा, विपद् व्यवस्थापन तथा आपतकालीन मानवीय सहायताका क्षेत्रमा प्रविधिमैत्री समन्वय संयन्त्र विकास गर्नुपर्नेमा जोड दिनुभयो ।

संयुक्त राष्ट्रसंघीय लागूऔषध तथा अपराध नियन्त्रण कार्यालय (यूएनओडीसी) का कार्यक्रम प्रमुख उलरिच मेइजरले नेपाललाई विद्युतीय कारोबारसम्बन्धी कानुनी संरचना सुदृढ गर्न सहयोग गर्न सकिने धारणा राख्नुभयो । साथै संयुक्त राष्ट्रसंघीय साइबर अपराध महासन्धिमा नेपालको सक्रिय सहभागिताले क्रिप्टोसम्बन्धी ठगी तथा डिजिटल अपराध न्यूनीकरणमा सहयोग पुग्ने उहाँले बताउनुभयो ।

भेटवार्ताका क्रममा सञ्चारमन्त्री डा तिमिल्सिनाले डिजिटल रूपान्तरण, साइबर सुरक्षा, मिडिया क्षेत्र सुधार, सूचना प्रवाहको विश्वसनीयता तथा संस्थागत क्षमता अभिवृद्धिलगायतका क्षेत्रमा संयुक्त राष्ट्रसंघीय निकायहरूसँग सहकार्य विस्तार गर्न गर्न सकिने बताउनुभयो ।

नेपाल अभिव्यक्ति स्वतन्त्रता र प्रेस स्वतन्त्रताप्रति प्रतिबद्ध रहेको उल्लेख गर्नुहुँदै सञ्चारमन्त्री डा तिमिल्सिनाले सञ्चार क्षेत्रलाई थप जिम्मेवार र उत्तरदायी बनाउनुपर्ने बताउनुभयो । गलत सूचना र दुष्प्रचार वर्तमान समयको ठूलो चुनौती बनेको उल्लेख गर्दै उहाँले पत्रकारका लागि तथ्य परीक्षण (फ्याक्ट चेकिङ) सम्बन्धी तालिम, क्षमता अभिवृद्धि तथा मिडिया नियमन निकायको सुदृढीकरणलाई प्राथमिकतामा राखिएकोसमेत बताउनुभयो ।

त्यसैगरी, डिजिटल रूपान्तरण सरकारको प्रमुख प्राथमिकतामध्ये एक रहेको उल्लेख गर्दै सञ्चारमन्त्री तिमिल्सिनाले सूचना प्रविधि क्षेत्र सुधारपछि सेवा प्रवाहलाई थप सहज, छरितो र नागरिकमैत्री बनाउने अपेक्षा रहेको बताउनुभयो । उहाँले इन्टरनेट पहुँच विस्तार, हुलाक सेवा सुधार, डिजिटल पूर्वाधार विकास तथा सरकारी संस्थाहरूको क्षमता अभिवृद्धिमा सरकार केन्द्रित रहेकोसमेत जानकारी दिनुभयो ।

सबै संस्थाहरुको क्षमता विकास तथा संस्थागत सुदृढीकरणलाई राष्ट्रिय प्राथमिकताका रूपमा अघि बढाइएको पनि सञ्चारमन्त्री डा तिमिल्सिनाले बताउनुभयो ।

कार्यक्रमका मुख्य वक्ता, क्यान महासंघका कार्यवाहक अध्यक्ष तथा टेक पाईला इनोभेसन्सका एसोसिएट डाइरेक्टर चिरञ्जीवी अधिकारीले 'सर्टिफिकेट' भन्दा 'सीप' (Skills-First Concept) लाई प्राथमिकता दिनुपर्नेमा जोड दिनुभयो।

अधिकारीले भन्नुभयो, "हामीले परम्परागत शिक्षा प्रणालीबाट माथि उठेर बजारको मागअनुसारको एआई, साइबर सुरक्षा (Cybersecurity) र डाटा साइन्स (Data Science) का व्यावसायिक कोर्षहरू भित्र्याएका छौँ। एआईले कसरी काम गर्छ भन्ने बुझ्नु मात्र पर्याप्त छैन, त्यससँगै आउने साइबर जोखिम न्यूनीकरण गर्न र सुरक्षित डाटा-ड्रिभन निर्णय लिन सक्ने जनशक्ति आजको आवश्यकता हो।"

उहाँले थप्नुभयो, "नेपालको युवा प्रतिभालाई स्वदेशमै रोक्न, नवप्रवर्तनलाई बढावा दिन र डाटा सुरक्षित राख्दै उच्च मूल्यको रोजगारी सिर्जना गर्न डिजिटल अर्थतन्त्रका साथै एआई (AI) अर्थतन्त्रलाई राष्ट्रिय प्राथमिकतामा राख्नुपर्छ।"

उद्घाटन समारोहमा, क्यान महासंघ कास्कीका अध्यक्ष पुरुषोत्तम कुँवर (जसले बाल्यकालदेखि नै प्राविधिक सीपको आवश्यकता रहेको औंल्याउँदै क्यानको अभियानबारे चर्चा गर्नुभयो), आइसिटी लिडर जगन गुरुङ, क्यान महासंघका केन्द्रीय कार्यकारिणी सदस्यद्वय चिन्तामणि बास्तोला र खड्कबहादुर गुरुङ, तथा क्यान महासंघ गण्डकी प्रदेशका अध्यक्ष गुणनिधि (जीएन) पाण्डे, सफ्टवारिका कलेजका प्रिन्सिपल प्रमोद पौडेलको गरिमामय उपस्थिति थियो। कार्यक्रममा विभिन्न सूचना प्रविधि उद्यमी, नीति निर्माता, शिक्षक, विद्यार्थी तथा अभिभावकहरूको ठूलो सङ्ख्यामा सहभागिता रहेको थियो।

उबरले प्रारम्भिक चरणमा काठमाडौं उपत्यकामा चारपांग्रे सवारीतर्फ Uber Go र Uber Comfort तथा दुईपांग्रे सवारीतर्फ Uber Bike सेवा उपलब्ध गराएको जनाएको छ। कम्पनीका अनुसार यी सेवामार्फत यात्रुले सहज, भरपर्दो र सुविधाजनक यात्राको अनुभव प्राप्त गर्न सक्नेछन्।

नेपालमा सेवा विस्तारसँगै उबरको विश्वव्यापी सञ्जालमा नेपाल पनि जोडिएको छ। हाल उबर ७० भन्दा बढी देशमा सञ्चालनमा रहेको छ। कम्पनीले एउटै एपमार्फत विभिन्न देश र शहरमा यात्रा गर्न सकिने सुविधा उपलब्ध गराउँदै आएको छ।

उबरका एपीएसी क्षेत्रीय महाप्रबन्धक (राइड्स) डोमिनिक टेलरले नेपालमा सेवा विस्तार गर्न पाउँदा उत्साहित रहेको बताउँदै नेपाल तीव्र गतिमा डिजिटल रूपान्तरण हुँदै गएको, शहरी यातायातको आवश्यकता बढ्दै गएको तथा पर्यटन क्षेत्र विस्तारोन्मुख रहेको बजार भएको उल्लेख गरे।

उनले भने, “दक्षिण एसियामा एक दशकपछि नयाँ बजारका रूपमा नेपालमा प्रवेश गर्नु हाम्रो वृद्धि यात्राको महत्वपूर्ण उपलब्धि हो। हामी यात्रु, चालक तथा आगन्तुकहरूको बदलिँदो आवश्यकतालाई सम्बोधन गर्दै नेपालको यातायात क्षेत्रको विकासमा योगदान पुर्‍याउन चाहन्छौँ।”

संस्कृति, पर्यटन तथा नागरिक उड्डयन मन्त्रालयका सचिव मुकुन्दप्रसाद निरौलाले नेपालको अर्थतन्त्रमा पर्यटन प्रमुख आधारस्तम्भ रहेको उल्लेख गर्दै अन्तर्राष्ट्रिय यात्रु तथा स्वदेशी नागरिकका लागि सहज यातायात सेवा उपलब्ध गराउन उबरको आगमनले सकारात्मक भूमिका खेल्ने विश्वास व्यक्त गरे।

त्यस्तै, पूर्वाधार विकास मन्त्रालयका सचिव गोपालप्रसाद सिग्देलले उबरको नेपाल प्रवेशले आधुनिक, डिजिटल तथा समावेशी यातायात प्रणाली निर्माणको सरकारी लक्ष्यलाई थप सहयोग पुग्ने बताए। उनले यसले रोजगारी सिर्जना, शहरी गतिशीलता सुधार तथा पर्यटन प्रवर्द्धनमा योगदान पुर्‍याउने अपेक्षा व्यक्त गरे।

पछिल्ला वर्षहरूमा नेपालमा स्मार्टफोन प्रयोगकर्ता संख्या, डिजिटल भुक्तानी प्रणाली तथा अनलाइन सेवाप्रतिको आकर्षण तीव्र रूपमा बढ्दै गएको छ। पर्यटन क्षेत्रको विस्तार र सहज सार्वजनिक यातायातको बढ्दो मागबीच उबरको आगमनले यात्रुहरूलाई थप विकल्प प्रदान गर्ने अपेक्षा गरिएको छ।

सन् २०१० मा स्थापना भएको उबरले विश्वभर अर्बौं यात्राको अनुभव प्रदान गरिसकेको छ। कम्पनीले यातायात, खाद्य वितरण तथा अन्य डिजिटल सेवामार्फत विश्वभरका शहरहरूलाई जोड्ने लक्ष्यका साथ आफ्नो सेवा विस्तार गर्दै आएको छ।

कार्यक्रममा इप्पानका अध्यक्ष गणेश कार्कीले कार्यसमितिको तीनवर्षीय अवधिमा संस्थाले ऊर्जा क्षेत्रको विकास, नीतिगत सुधार तथा निजी क्षेत्रका ऊर्जा उत्पादकहरूको हकहित संरक्षणका लागि गरेका गतिविधिबारे जानकारी गराएका थिए। उनले आगामी दिनमा ऊर्जा क्षेत्रलाई थप प्रतिस्पर्धी, लगानीमैत्री र निर्यातमुखी बनाउन सरकार तथा निजी क्षेत्रबीच सहकार्य आवश्यक रहेको बताए।

वरिष्ठ उपाध्यक्ष मोहनकुमार डाँगी, उपाध्यक्ष आनन्द चौधरी तथा महासचिव बलराम खतिवडाले पनि बजेटका सकारात्मक पक्ष, ऊर्जा क्षेत्रमा देखिएका चुनौती तथा सुधार गर्नुपर्ने नीतिगत विषयहरूबारे धारणा राखेका थिए।

त्यसैगरी, कार्यक्रमका वक्ता तथा पूर्वअध्यक्ष एवं भूराजनीतिक विश्लेषक अरुणकुमार सुवेदीले ऊर्जा सुरक्षासँगै क्षेत्रीय ऊर्जा व्यापार, भूराजनीतिक परिवेश र नेपालको जलविद्युत् विकासका सम्भावनाबारे आफ्नो धारणा व्यक्त गरेका थिए।

कार्यक्रममा इप्पानका पूर्वअध्यक्षहरू, निवर्तमान अध्यक्ष, कार्यसमितिका सम्पूर्ण पदाधिकारी, सल्लाहकार, ऊर्जा उत्पादक तथा सरोकारवालासहित करिब ३०० जनाको सहभागिता रहेको थियो।

इप्पानले आयोजना गरेको उक्त कार्यक्रमले बजेट कार्यान्वयन, ऊर्जा क्षेत्रका अवसर तथा चुनौतीबारे साझा धारणा निर्माण गर्न सहयोग पुगेको सहभागीहरूले बताएका छन्।